Het voorjaar is inmiddels flink losgebarsten, veel vogels zijn alweer vol passie aan het zingen en ook veel bomen en struiken beginnen al te ontluiken. Maar eind februari begin maart wanneer de temperatuur weer een beetje begint te stijgen, zijn er twee planten die wel heel vroeg beginnen te bloeien. Dat zijn het klein hoefblad en het gewoon speenkruid. Beide wil ik hier een beetje toelichten.
Klein hoefblad
Op het eerste gezicht lijkt het bloemetje wel wat op een paardenbloem en dat is niet zo gek want ze behoren allebei tot de familie van de composieten. Dit is een behoorlijk grote plantenfamilie waarvan de bloeiwijze bestaat uit een bloemhoofdje, een soort bolletje, met daarop ingeplant allemaal losse bloemetjes.
Wat dus lijkt op één bloem is in feite een compositie van heel veel bloemetjes vlak bij elkaar. Bij het klein hoefblad zijn dit in het midden buisvormige bloemetjes en aan de rand lintvormige bloemetjes. Op de foto is dit mooi te zien.
Maar er is één ding waarin het klein hoefblad zich onderscheidt van andere planten uit de composietenfamilie: de bloemen verschijnen en bloeien nog voordat de plant bladeren ontwikkelt. Ik vind het dan ook altijd een feestje wanneer ik op een mooie zonnige dag in maart tussen alle dorre plantenresten van vorig jaar een paar mooie gele bloemetjes van het klein hoefblad tegenkom.
In de loop van april zijn de bloemen uitgebloeid en worden er net als bij de paardenbloem van die mooie pluisjes gevormd die door de wind worden weggeblazen. Wat dan overblijft zijn alleen nog de ronde ietwat gelobde bladeren van een centimeter of 20 doorsnee.
Er is nog één andere plant die dit doet en dat is het groot hoefblad.
Deze stond vorige maand volop te bloeien bij de ingang van de volkstuinen aan het Hannesstraatje.
Zoals u op de foto kunt zien, ziet deze er totaal anders uit dan het klein hoefblad.
Gewoon speenkruid
Deze tweede vroege voorjaarsbloeier behoort tot de ranonkel familie net als bijvoorbeeld de boterbloem en de dotterbloem.
De bladeren zijn min of meer hartvormig maar wat vooral opvalt zijn de prachtige gele stervormige bloemetjes die ook al eind maart tevoorschijn komen. Je kunt ze aantreffen op door de zon beschenen plekjes zoals slootkanten en dergelijke.
Wanneer het weer slecht is blijven de bloemetjes gesloten. Maar zo gauw de zon gaat schijnen, gaan ze open en kunnen ze een mooi tapijt van gele sterretjes vormen op een door de zon beschenen nog kale slootkant.
Na de bloei zo eind april sterven de bovengrondse delen af. Onder de grond blijven dan de speenvormig verdikte wortels over waaruit volgend voorjaar weer nieuwe plantjes groeien. Ook vormt de plant in de bladoksels klein knolletjes die ook weer uit kunnen groeien tot nieuwe plantjes in het volgende voorjaar.
Maar voor beide bloemetjes geldt: wanneer je ze tegen komt, weet je dat de winter op z’n einde loopt. Het voorjaar komt eraan!
Egbert Vrieling, bestuurslid Vrienden van Meinerswijk